GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ

/ SERAMİK VE CAM TASARIMI

50 Yılda Seramik 

Prof. Sadi Diren


50 yılda Türk seramikçiliğinin gelişimini saptayabilmek için Resim ve Heykelin durumuna bir gözatmak icap eder.

Ülkemizde Batı anlamı tekniği içinde resim yapmanın ancak 50 yıllık bir mazisi vardır. 1914 yılından sonra ÇALLI İbrahim, Avni LİFİJ, Nazmi ZİYA’ya Hikmet ONAT, Namık İSMAİL, Ruhi AREL, Feyhaman DURAN da katılarak Türk izlenimciliğini meydana getirdiler. Bu 7 ressamın resim çalışmaları Türk resim sanatının başlangıcı oldu. 

Heykelcilik, geçmişle bağı en kopuk olan bir sanatımızdır. Öteki san’at dallarından hiçbiri heykelciliğimiz gibi, tüm yeniden başlamış değildir. Anıtsal heykelcilik Anadolu Türklerinde hiç uygulanmamış bir heykel türü idi.

Bazı eski dikilitaşlarımız bu türe yaklaşık bir anlam taşırlarsa da, gene belirli bir kişinin portresinin bulunduğu yapıtlar sayılmazlar.

Seramiğe gelince: Anadolu’da yapılan arkeolojik kazılar, seramik sanatının çok eski bir geleneği olduğu gerçeğini ortaya koymuştur. Çatal Höyük, Alişar, Alaca Höyük, Kültepe, Truva ve diğer kazı yerlerinde çıkan parçalar arasında, çukur ve yayvan kaplar, kabartma geometrik bezemeli, kulplu, gaga ağızlı sürahiler, idoller seramiğin günlük hayata girdiğini, teknik ve artistik yönden de çok gelişmiş olduğunu saptayan delillerdir.

Aynı topraklar üzerinde devam eden Selçuk ve Osmanlı devri seramikçiliğinin, zengin örneklerini müzelerimizde, kutsal yapıtlarımızda görmekteyiz.

Asırlarboyu, seramik teknik ve sanatında, o devirlerin öncülüğünü yapmış, bu sanat kolu, yavaş yavaş gerilemiş, sesini duyuramaz olmuştur.

Seramik, Osmanlı İmparatorluğunun son yıllarında tekrar canlandırılmak istenmiştir. Sultan Mecit’in oğlu II. Hamit tarafından Beykoz ve Yıldız’da sert fayans ve porselen fabrikaları kurdurulmuştur.

Bu fabrikalar, batı tekniğini getirmeleri bakımından önemlidir. Ancak birincisi 10 yıl, ikincisi de 28 yıl çalıştıktan sonra 1922 yılında çalışmalarına son vermişlerdir.1923 yılında Türkiye, seramik sanat ve endüstrisi konusunda, boşluklar içinde idi.

Seramik öğretimi yapan, sanatçı ve teknisyen yetiştiren kuruluşların eksikliği 1929 yılına kadar sürmüştür.

Sanayii Nefise Mektebi Alisi’nden, Güzel Sanatlar Akademisi’ne geçişte, değerli sanatçı ve idareci Namık İsmail’in Akademiye, Mimarlık-Resim-Heykel bölümlerine dekoratif sanatlar bölümünü katmakla, memleketimize batıya dönük sanat öğretiminde ilk reformu yapmış ve Seramik atölyesi 1929 yılının Kasım ayında kurulmuştur. Kurulan seramik atölyesi, bu büyük boşluğu doldurma çabalarının ilkidir. 1933 yılında Sümerbank’ın Endüstri planlamasında İstanbul ve Kütahya’yı kapsayan, seramik endüstrisi etüd ve projelerine başlaması, seramik sanat ve endüstri kısmında bugünkü gelişmelerin temeli olmuştur.

Daha sonraki yıllarda, Ankara’da, Gazi Terbiye Enstitüsünde de bir seramik atölyesi meydana getirilmiş ve çok olumlu çalışmalar yapmıştır.

1957 yılına kadar İstanbul’da Devlet Güzel Sanatlar Akademisinde ve Ankara’da Gazi Terbiye Enstitüsünde devam eden seramik öğretimi, İstanbul’da kurulan Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu da açılarak daha verimli bir hale getirilmiştir.

Bu yeni Yüksek Okul Gazi Terbiye’ye kıyasla, günümüz anlayış ve teknik düzeyine daha uygun bir şekilde takviye edilerek, Gazi Terbiye Enstitüsünün seramik kısmını kurmuş ve yürütmüş kıymetli hocalarını da bünyesine almıştır.

1929-1973 yılları arasında geçen 44 yıllık çalışmalar kolay olmamıştır. 1962-1973 yılları arasında seramik faaliyetlerinde alınan neticeler, övülmeye değer sanat hadiseleri olmuştur.

1962 yılında, Prag’da açılan, Uluslararası Çağdaş Seramik sergisindeki başarılarımız sevindiricidir. 1967 yılında, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisinde tertiplenen V. Uluslararası Çağdaş Seramik Sergisi, Uluslararasındaki yerimizi saptamamız bakımından çok faydalı olduğu gibi aynı zamanda, seramiğimizi, sergiye iştirak eden memleket sanat muhitlerine de tanıtma ve kabul ettirme olanağını sağlamıştır.

Vallauris, Faenza, Londra, Canada’da düzenlenen uluslararası çağdaş seramik sergilerinde seramik sanatçılarımızın aldıkları birincilikler, altın madalyalar, geleneği olan bu sanat dalımızda çok kısa devrede olan gelişmelerin olumluluğunu göstermektedir.

Cumhuriyetimizin kuruluşunun 50. yılı münasebeti ile, Ankara Devlet Güzel Sanatlar sergisinde teşhir edilen eserler, 1937 yılından bu yana sanatçılarımızın aşamalarını göstermesi bakımından da kayda değer.

1929 yılından 1973 yılına kadar geçen 44 yılı, seramik sanatının aşamaları açısından şöyle ayırmak mümkün:

1929-1950 yılları arasında, seramik çalışmalarının öncüleri olan üç isim var: İsmail Hakkı Oygar, Vedat Ar, Hakkı İzzet. Bu hocalar, seramik kürsülerini kurmuşlar, geliştirmişler, öğrenci yetiştirmişler ve seramik sanatçılarının bugünkü başarısına önayak olmuşlardır. Yurt içinde sergiler açmak, dış ülkelerle ilişkiler kurmak ve Uluslararası sergilerde sanatçılarımızı tanıtmak ve endüstriye katkıda bulunmak gene bu hocalarımızın aracılığı ile gerçekleşmiştir.

1951-1962 yılları arasında Füreyya Koral, ve Sadi Diren ilk defa atölye açmaları nedeni ile anılmaya değer. Hiçbir malzemenin bulunmadığı, boya, sır, fırın gibi araçların olmadığı bir devirde atölye açmak, böyle bir işi başarmak azımsanacak bir çaba değildir.

1951-1962 devresi bir oluşma devresidir.

Nasip İyem, Mediha Akarsu, Seniye Fenmen, Belma Diren, Cemil Eren, Tüzüm Kızılcan, Atilla Galatalı, Ruzen Galatalı, Erdoğan Ersen, Alev Ebüzziya, Melike Abasıyanık, Cevdet Altuğ, Müfide Çalık, Melike Şasa, Ayfer Karamani, Sabit Karamani, Cavit Bozok, Hakkı Karayiğitoğlu, Burdan Toprak, bu devrin tanınmış isimlerindendir.

1963-1967 devresinde: Orhan Taylan, Bimgül Başarır, Simin Uskan, Hamiye Çolakoğlu, Candeğer Furtun, Filiz Özgüven, Erdinç Bakla, Güngör Güner, Haluk Tezonar, Jale Yılmabaşar, Mehmet Uyanık, isimleri göze çarpar. Bu devrede tam anlamıyla bir gelişme görülür.

1967-1973 devresinde de:

Beril Anılanmert, Tülin Adalan, Rabi Ahmetoğlu, Ayten Aydın, Mehmet Çağlayan, Güler Değim, Bingül Has, Ahmet Kapmak, Türker Özdoğan, Ali Tanrıverdi, Mustafa Plevneli, Devrim Erbil, Gülsüm Erbil, Yahşi Baraz, Şara Yazıcı, Nesrin Akgün, Naci Altınbaş, Ayşe Ambarlı, Güngör Arıbal, Işık Arıburnu, Ömür Bakner, Beyza Erzene, Afet Esenyezgün, Fehmi Erdoğdu, Mustafa Kasap, Azade Köker, Aydın Kut, Sevgi Şahin.

1929’dan 1973 yılına kadar devre devre takdime çalıştığım sanatçıların geleneği olan bir memleketin çocukları olarak, form anlayışında, renk zenginliğinde kompozisyonların çağdaş sanat yüzeyinde oluşunda müşterek bir yanları var.

Uluslararası çağdaş seramik sanatında, geleneğimizin etkenlerini, çağdaş seramik anlayışı içinde hallederek, bir Türk seramiği karakteri ortaya çıkmıştır.

Önümüzdeki yıllarda bu geleneksel sanat dalımızın daha da gelişeceği inancındayım.


Prof. Sadi DİREN

D.G.S.A. Seramik

Kürsüsü Başkanı

sadi direnSeramik Bölümü; Cumhuriyetin ilk yıllarında, seramik eğitimi için yurtdışına gönderilen ve daha sonra Paris’ten yurda davet edilen seramik sanatçısı İsmail Hakkı Oygar tarafından, Tezyînât (Süsleme) Bölümü’ne bağlı olarak 1930 yılında kurulmuştur. Onu bir yıl sonra, seramik bursu ile yurt dışında eğitim görmüş olan Vedat Ar izlemiş ve 1964 yılında da Almanya’da seramik endüstrisinde uzun yıllar çalışmış olan seramik sanatçısı Prof. Sadi Diren göreve başlamıştır. Sırası ile Prof. İsmail Hakkı Oygar, Prof. Sadi Diren ve Prof. Beril Anılanmert’in başkanlığını yaptığı bölüm, 2004 yılında “Seramik ve Cam Tasarımı Bölümü” adını almıştır2005 yılı Aralık ayından itibaren Seramik ve Cam Tasarımı Bölümü Başkanlığını Prof Süleyman A. Belen sürdürmektedir. Ayrıca bölüm tarafından 24.10.2001 tarihinde, hedefleri arasında araştırma-inceleme-tasarlama- uygulama, danışmanlık, sanatsal faaliyetler ve yaygın eğitim olan “SERAM - M.S.G.S.Ü Seramik Ürünler Araştırma ve Uygulama Merkezi” üniversiteye bağlı olarak kurulmuştur.

Yükleniyor...
Yükleniyor...
Yükleniyor...
İLETİŞİM
Bölüm Başkanı : Prof. Süleyman Aydan BELEN
Bölüm Başkan Yardımcısı : Dr. Öğr. Üyesi Aygün DİNÇER KIRCA
Dr. Öğr. Üyesi Hasan BAŞKIRKAN
Bölüm Sekreteri : Regaip Can YETİŞ
Muharrem SUNGUR Yardımcı Hizmetler
Telefon : (0212) 252 16 00 / 4225
Faks : (0212) 245 21 64
DUYURULAR